Ua vauvau atu te fa'atere hau no te Fa'arava'ira'a Faufa'a, no te Tāpura Faufa'a e no te Faufa'a, ti'aāu ato'a i te mau Ito i te tahi parau mana o te ha'amau i te mau moni ho'o o te mori 'ārahu no te 1 no tetepa 2026.

No reira ua tāpe'a noahia te mau moni ho'o i te fāito 165 F CFP i te rītera mori 'āore e tāpau e te mori hinu, 137 F CFP i te rītera no te mori rāmepa e 263 F CFP no te kiro māhu ahi.

Āua'e māoti te 'āfata fa'aaura'a i te moni ho'o o te mau moori 'ārahu (FRPH) e tae noa atu i te mau rāve'a i fa'a'ōhipahia e te Fa'aterera'a Hau o te Fenua i te roara'a i nā toru toru 'āva'e matamua no teie matahiti 2026, te ha'amaita'ira'a i te tārifa, te ha'amāmāra'a i te tute, ta'a noa atu ai te teitei o te mau moni ho'o i te ara na roto i te roa o te 'ōpanira'ahia te 'o'o'a no d'Ormuz e i te fifi roara'a i te pae no te fenua e te poritita.

Ua vauvau atu te fa'atere hau no te mau Faufa'a Moana i te ho'ē 'ōpuara'a parau mana no te ha'amaura'a i te ho'ē tūha'a moana fa'aturehia (ZPR) i roto i tnā 'ōire no Pīra'e e o ‘Arue, topahia “Rāhui mai Āihe i Ua”.

I te 'āva'e tenuare 2025 ra, ua 'ite nā 'ōire no Pīra'e e Ārue, e te nūna'a e te feiā tautai, i te itira'a o te mau faufa'a moana e tae noa atu i te fāito o te i'a i roto i te tai-roto i rotopū i te mau ava no Taunoa e no Ārue. Te ha'apāpū mai nei te reira i te mau fa'aotira'a o tā te tahi tuatāpapara'a i ravehia i te matahiti 2028 ra i ravehia e te Pū Mā'imira'a no te Fa'ahotura'a (IRD) i roto i teie nei tūha'a moana.

I mua i te reira huru tupura'a 'ōhipa, ua ani teie nā 'ōire i te tauturu 'aravihi a te Fa'aterera'a no te mau hotu o te moana (DRM) ia ti'a ia fa'a'āpīhia te 'auhunera'a o te i'a e i te tahi fa'a'ōhipara'a o te hotu moana i roto i te tau roa.

No te tahi 'ā'anora'a piri i te 2km2, mai tahatai e tae roa 150 mētera i 'ō mai i te a'āu te 'ā'anora'a ia o teie tūha'a moana fa'aturehia, i rotopū i nā ava no Taunooa e o Ārue. 'Ōpani roahia te tautaira'a no te roara'a e maha matahiti, tae roa atu i te 31 no ātete 2030, āita i 'ōpanihia te te tautai hī e mea haere 'āvae noa ni'a i te one tahatai e i ni'a i te motu no Ārue, tītauhia te ta'ata tautai ia fa'aea noa i ni'a i te one mā te 'ore roa e haere i roto i te miti.

No teie nei 'ōpuara'a, ua 'āmuihia te ta'ato'ara'a e tei arata'ihia i te roara'a no te matahiti 2025 ra, o tei 'āmui te nūna'a, te feiā tautai, te te feiā e rātere nei nā ni'a i te moana na roto i te mau putuputura'a nūna'a, te mau 'āi-tauira'a e te tahi tītorotorora'a nūna'a. E pae rahi maita'i tei fāri'i i teie nei 'ōpuara'a.

E no te hina'aro e ia vai noa teie nei hina'aro i roto i te ti'aāura'a i te mau hotu moana, ua ha'amauhia te tahi tōmite ti'aāu nō nā 'ōire nei, ti'ahia mai e te mau ti'a nō nā 'ōire no Pīra'e e no Ārue, no te ha'apa'o i te hi'opo'ara'a i teie tūha'a moana fa'aturehia (ZPR) e no te hōro'a i te tahi mau hi'ora'a i te pae no te ti'aāura'a i te parau no te tautaira'a.

Te tumu rahi o teie nei tūha'a moana fa'aturehia (ZPR) “Rāhui mai Āihe i Ua” o te ha'afaufa'ara'a ia i te fa'ahotu fa'ahoura'a i te mau hotu mai te a'āu e tae mai i roto i te roto moana, e te ha'amaita'ira'a i te ti'aāura'a tuatau e te feiā o te fenua.

Ua vauvau atu te fa'atere hau vahine no te 'Ea i te tahi parau fa'aara i te tau no te 'aro i te ma'i māriri o te ha'amata mai teie atu e tae atu i te hōpe'a o te matahiti 2026 na roto i te mau tupura'a 'ōhipa e rave rahi.

Te ma'i māriri o te tahi ia ma'i tumu no Porinetia farāni nei, no roto mai i te tahi tirotiro. Ua ti'aturi noahia na e te haere atu ra i te 'orera'a na roto i te mau rāve'a rapa'āura'a i ravehia na i nā matahiti e rave rahi, e 'inahā, i teie mahana te 'itehia ra e te ha'amata ra i te 'ū'ana i roto e rave rahi mau ta'a-motu.

Te pararera'a o teie ma'i, e mea na roto ia i te puta naonao ma'ihia, e riro teie ma'i i te fa'atupu, i roto i te tahi taime matamua, i te mau 'oru'orura'a o te mau mero, e i roto i te tahi huru teimaha atu, o te ma'i fe'efe'e ia. Te ho'ē ta'ata i ro'ohia i te māriri e vai maoro noa o ia e āita e tāpa'o ma'i e 'itehia mā te tāmau noa ato'a ra i te 'ōpere i te tirotiro.

I muri a'e te mau matahiti e rave rahi te fa'anahora'ahia te mau tau araira'a, ua tae tātou i teie nei i roto i te tahi tau mata arara'a, 'inahā ua mara'a te nūmera : e 63 mau ma'i 'āpī i te matahiti 2023 ra, 50 i te matahiti 2024 ra, 51 i te matahiti 2025 ra, e i nā ono 'āva'e matamua no teie matahiti 2026, ua tae'ahia ia e 40 feiā o tei ro'ohia i teie ma'i. Te 'ite rahihia nei teie ma'i i Raro-Mata'i mā, i Ni'a Mata'i e i te Henua Enana/Enata apato'a, e ti'a ra ia parauhia e te ta'ato'ara'a o te mau ta'a-motu o tei tae'ahia e teie nei ma'i. Ua fa'a'ite mai te tahi tītorotorora'a i ravehia Taha'a e e 8 % o te nūna'a o te fenua o tei ro'ohia e teie ma'i.

Te ho'ē tau 'ōperera'a rā'au no te rapa'āura'a no te arai i te ta'ato'ara'a o te nūna'a no te tahi tūha'a o tei ro'ohia i te ma'i, te feiā rave 'ōhipa  o te Fa'aterera'a no te 'Ea o te haere ti'a roa i te 'ūtuafare o te ta'ata e i roto i te mau fare ha'api'ira'a no te ha'apa'o i te 'ōperera'a.

I mua i teie huru tupura'a 'ōhipa, ua ha'amata a'e na te Fa'aterera'a o te 'Ea (DS) 'āpitihia mai e te Pū a te Hau 'Āmui no te pae o te 'Ea i te mau tau 'ōperera'a rā'au i Huahine (2023-2024), Moorea (2024-2025) e i roto i te mau fa'a no Puamau e o Hiva Oa (2025).

E rave rahi mau tāpura 'ōhipa o tei fa'anahohia no teie matahiti 2026 :

• Te tahi tītorotorora'a no te rahira'a feiā ma'i i Ra'iatea i te 'āva'e tetepa 2026 ;
• Te tahi tau 'ōperera'a rā'au i Taha'a mai te 12 e tae atu i te 24 no ātopa 2026 ;
• Te piti no te tau 'ōperera'a rā'au i roto i te mau fa'a no Puama'u e i Hiva 'Oa mai te 8 e tae atu i te 13 no novema 2026 ;
• Te tahi tītorotorora'a no te hi'o i te rahira'a feiā ma'i i Tahiti, mā te tia'i ato'a rā i te tāpura faufa'a fa'arava'i n° 3.

No te matahiti 2027, ua tāpa'ohia te piti no te tau 'ōperera'a ra'au i Taha'a, na reira ato'a i te mau tītorotorora'a no te rahira'a o te deia ma'i i Moorea, Huahine, Rikitea e i Hiva'Oa.

Tītauhia te tahi tāpura faufa'a 13,8 mirioni F CFP i roto i te tāpura faufa'a fa'arava'i n° 3 no te amo i teie nei fa'anahora'a. Te fā o te tāpe'a noara'a i te tauturu ia rava'i te rā'au no te fa'a'ore i te 'ōperera'a o te tirotiro e tae noa atu i te arai roara'a i teie ma'i i Porinetia farāni nei.

Ua vauvau atu te fa'atere hau no te Tū'aro, no te Feiā 'āpī e rave rahi mau parau mana no te ha'amana i te fa'ata'ara'a i te mau tauturu moni no te pae o te fa'a'ōhipara'a e no te fa'ahotura'a i te mau tā'atira'a e rave rahi.

I te pae no te tū'aro, e amo teie mau tauturu moni i te fa'a'ōhipara'a 'āmui nō nā piti 'ahuru rahira'a mau tā'atira'a tū'aro, no te tauturu i ta râtou mau 'ōhipa tāmau.

I te pae no te rima 'ī, i roto i te arata'ira'a no te tau no te tauturu moni 2026, e amo te tauturu moni i na tupura'a 'hipa to'o-piti no te fa'a'ite'itera'a rima 'ī no Rimatara.

I te pae no te feiā 'āpī, e amo teie mau tauturu moni i te ho'ora'a mai i te tauiha'a no te fa'a'apu e no te tāvirira'a i ta mā'a, na reira ato'a i te ho'ora'a mai i te ho'e faura'o e iva parahira'a..

Ua vauvau atu te Peretiteni no Porinetia farāni nei i te tahi pū'ohura'a i te pae o te fāri'ira'a rātere i roto i te 'ōire no 'Arue, i ni'a i te tāpura 'ōhipa no te fāri'ira'a rātere, te rahira'a o te mau vāhi fāri'ira''a e te mau tūha'a 'ōhipa a te Hau Fenua no te ha'amaita'i i te fa'atianira'a i te 'ōire.

E rave rahi mau vāhi nehenehe ei māta'ita'ira'a e te vaira'a no te hīro'a tumu (belvédère de Tahara'a, te tahatai no Lafayette e no Tahara'a, te menema o Pomare V, te fare Iamanahā James Norman Hall) e te raura'a no te mau fa'a'ana'anataera'a e au ia ravehia i ni'a i te moana, ha'apa'ohia mai e nā taiete e hitu no te fenua nei, mai te Ha'api'ira'a pahī tā'ie no 'Arue e te Tā'atira'a Iati no Tahiti.

Te rahira'a no te vāhi fāri'ira'a rātere o te 'ōire tei ni'a ia i te fāito piri i te 500 ta'ata, e 218 tei roto ia i te hotera "Le Tahiti Pearl Beach Resort (tūha'a 4 feti'a), 'āre'a te toe'a, ua tuhahia ia i rotopū i te ho'ē hotera 'ūtuafare, 61 mau fare rātere e e maha mau pū no te mau piha tārahu.

Te vai nei te tahi 'ōpuara'a hotera 'ūtuafare tei roto noa ā i te tuat¯¯apapara'a mai te matahiti 2024 mai ā e te tahi fa'anahora'a no te "Vaiata Lodge". E rave rahi ato'a mau tupura'a 'ōhippa o  tā te 'ōire e fāri'i nei, mai te "Tahiti Yoga Festival" e te mau tata'ura'a ori e 'āmui mai tō te ao ato'a nei.

Te ti'aāu nei te Pū no te Fāri'ira'a rātere i te "belvédère de Tahara'a, ha'apa'ohia te tāmāra'a na roto i te tahi mātete a te Hau, no te roara'a e toru matahiti (1,14 mirioni F CFP/matahiti).

E rave rahi mau 'e'a o te tano i te ha'apāutuutu i te fa'atianira'a i te 'ōire :

• Te ha'afaufa'ara'a i te "belvédère de Tahara'a" e te faufa'a tumu o te 'ōire, mai te fare "La Saintonge", te fare 'ōire tahito, tāpurahia ei patura'a faufa'a tumu na roto i te ho'ē parau mana n° 573 CM no te 4 no mē 2026, mai te mau 'ōhipa fa'a'āpīra'a o te riro i te ha'amata atu ;
• Te fa'anahora'a i te mau hotera 'ūtuafare, te mau fare fāri'ira'a rātere e te mau piha tārahu ;
• Te 'āpe'era'a i te feiā e 'ōpuara'a tā rātou ;
• Te ha'apāutuutura'a i te fa'a'ōhipara'a i te reni o te mau pū e 'ōhipa nei i roto i te fāri'ira'a e te mau ti'a no te fenua nei.

Ua vauvau atu te fa'atere hau no te Pū 'Ōhipa a te Hau, no te Ti'ara'a 'Ōhipa, no te 'Ōhipa i te huru no te 'ōhipa, no te fa'aineinera'a e no te pū 'ōhipa a te Hau i roto i te 'ōire no 'Arue.

I te matahiti 2022 ra, 10 322 rahira'a ta'ata i tāpa'ohia, e i roto i te reira e 5 772 ta'ata āita e 'ōhipa. Mai te matahiti 2020 e tae atu i te matahiti 2026, ua pūhara te Pū no te 'Ōhipa (SEFI) e 2 039 mau ti'ara'a 'ōhipa e  1 160 feiā e 'imi nei i te 'ōhipa i te matahiti.

E rave rahi mau rāve'a tauturu o tā te Fa'aterera'a Hau o te Fenua i fa'anaho i te pae no te 'ōhipa :

• Te mau 'ōpuara'a "TREMPLIN" i te pae no te ti'ara'a 'ōhipa.
• Te fa'anahora'a "SITH" (Fa'aineinera'a no te fa'aōra'a i roto i te 'ōhipa no te mau huma, e 58 feiā i fāna'o i teie matahiti 2026).
• E 566 mau rāvz'a tauturu i te pae no te 'ōhipa na roto i te parau fa'aāu mai te matahiti 2020 mai, e i roto i te reira, o te mau parau fa'aāu ha'api'ipi'ira'a, te mau tauturu "ACT" (Tauturu i te pae no te parau fa'aāu no te 'ōhipa) "ACT PRIM" (aide au contrat de travail pour un peimo-demandeur d'emploi), ACT PRO (aide au contrat de travail professionnel) e TIAMA (aide à l'embauche en contrat à durée indéterminée).
• E iva mau tauturu no te ha'amaura'a e āore ia te fa'atere fa'ahoura'a i te 'ōhipa (ICRA) o tei ha'amata fa'ahou i te 31 no māti 2026 ra.

Mai te matahiti 2020 ra e tae mai i te matahiti 2026 nei, ua 'āpe'e te Pū fa'aineinera'a 'ōhipa no te feiā pa'āri (CFPA) 138 mau ti'a e noho nei i 'Arue, i roto i te raura'a no te mau tūha'a (hotera, tāmāra'a, tāta'ira'a mātini, roro-uira, tāpirira'a 'āuri...).

I te 1 no tenuare 2026 nei, 73 mau rave 'ōhipa a te Fa'aterera'a Hau o te Fenua o tei tu'uhia i 'Arue, no roto mai e maha mau fa'aterera'a hau.

Āita ā te 'ōire i fa'atae mai i ta na anira'a no te ha'amaura'a i te tahi Fare Ora, ua tāpa'ohia rā te tahi fārereira'a no te matahiti 2027 no te tahi 'ōpuara'a e ha'amau i te reira.

Ua vauvau atu te fa'atere hau no te mau Patura'a Rarahi i te mau 'ōpuara'a tumu amohia e te Fa'aterera'a Hau o te Fenua no te ha'amaita'i i te mau haerera'a, te mau patura'a e te araira'a 'ati i roto i te 'ōire.

I te pae no te rāterera'a, te tāmau noa nei te Fa'aterera'a o te Fenua i ta na fā no te ha'amaita'ira'a i te utara'a ta'ata e te mau rātere haerera'a, no te hōro'a i te tahi atu â mau fa'anahora'a i te pere'o'o tâta'i-tahi e ia tupu au noa te mau rāterera'a i roto i te 'ōire.

I 'Arue, e tupu ia te reira na roto i te fa'aāura'a parau e te 'ōire, no te ha'amau i te ho'e vāhi tāpe'ara'a pere'o'o piri i te 300 vāhi tāpe'ara'a ia tae i te matahiti 2030. Tei roto teie 'ōpuara'a i te tuatāpapara'a. E tano ai i te feiā pere'o'o e vaiho i to rātou pere'o'o e a rave atu ai i te pere'o'o mata'eina'a. I teie mau taime i muri nei, e fa'atū'atihia atu i Pīra'e e i te 'ōire pū no Pape'ete na roto i te tahi mau terera'a fa'ata'ahia i ni'a i te aroā Ari'ipaea Pomare.

Te 'ite ato'ahia ra e, te maita'i noa atu ra te utara'a ta'ata. I te matahiti 2025 ra, te reni 9 e tere ra na te tūha'a i Erima o tei fāna'o e 9 mau vāhi tāpe'ara'a hau i te pae i ni'a. Mai teie atu nei e tae atu i te hope'ara'a o teie matahiti 2026, te mau reni n° 2, 21 e 31, o te haere na 'Arue e mara'a to râtou mau tere na roto i te fa'a'ōhipara'a i nā 18 mau pere'o'o mata'eina'a 'āpī.

Tei roto te tāpura arata'ira'a no te rāterera'a i ni'a i te fenua no Tahiti i te tūha'a hope'a no to na fa'anahora'a. E riro ia i te ha'apāpū, mai teie atu e tae atu i te hope'a o teie matahiti 2026, i te tahi mau tauiuira'a no te mau terera'a 'ōhipa i te pae no te mau pere'o'o tāta'i-tahi.

No te fa'aiti i te 'ōta'ara'a o te mau pere'o'o i ni'a i te purumu, te mana'o nei te Fa'aterera'a Hau o te Fenua e 'iriti i te tahi terera'a pere'o'o na te hiti i te purumu fa'a'ōhura'a no Erima, pi'ihia "shunt", mai Mahina mai haere ti'a atu i Pape'ete. 'E'ita teie tūha'a 'ōhipa e ha'afifi i te fa'anahora'a o te fenua, e hōro'a rā i te rāve'a i te mau pere'o'o na te hitia'a o te rā mai e na te hiti noa i te fa'a'ōhura'a purumu. Ua fa'ata'a ato'ahia te piti o te terera'a pere'o'o mai Erima mai. Te ti'aturihia nei e maita'i mai te terera'a pere'o'o, i te pae po'ipo'i ihoa rā.

Te hina'aro ato'a nei te Hau Fenua e patu fa'ahou e fa'atano fa'ahou i te 'e'a-turu iti o tei paruparu e o tei 'ore i tano te fāito e vai ra i raro a'e i te purumu fa'a'ōhura'a, no te ha'amaita'i i te fa'aru'era'a pape e te araira'a i te mau vai pu'e. Ua tāpurahia teie terera'a 'ōhipa no te matahiti 2028.

Te fāito moni 'āmui e fa'a'ōhipahia no teie "shunt" e no teie fa'aru'era'a pape ua tohuhia ia i te fāito e 500 mirioni F CFP.

Te purumu no Tefa'aroa e te mau 'e'a-turu i ni'a i te tahora Pohaiatera, i teie ia mau taime i muri nei e fa'anahohia atu ai te mau terera'a 'ōhipa, ia au i tō rātou huru tītauhia te mau tāta'ira'a rarahi. Ua fa'aāuhia e fa'a'āpī i te purumu e e fa'anaho i te haerera'a ta'ata i ni'a iho i te tahera'a pape, i ni'a i te tahi tūha'a piri i te 600 metera no te tahi fa'a'ōhipara'a faufa'a i te fāito 100 mirioni F CFP.

No te mau 'e'a-turu, te nu'u noa ra te mau tuatāpapara'a e te mau tāu'a paraura'a e te mau fatu fenua, ia ti'a ia fa'anahohia te arata'ira'a 'ōhipa e te terera'a pere'o'o i te taime 'ōhipara'a.

Ua vauvau atu te fa'atere hau vahine i te mau nūmera no ni'a i te faufa'a tumu no te 'ōire no 'Arue na reira ato'a i te mau terera'a 'ōhipa no te pāruru e no te ha'afaufa'a i mana'ohia, na rooto i te tauturu a te Fa'aterera'a no te hīro'a tumu e te faufa'a tumu (DCP).

Ua natihia o 'Arue e te parau no te 'ōpū arii Pomare : te 'O'o'a no Matavai vāhi i tīpae mai ai te "Bounty" i te matahiti 1788, te papetitora'a o Pomare II i te matahiti 1819 tāpa'o no te taera'a mai te fa'aro'o teretetiano , te menema o te ari'i Pomare V. O James Norman Hall, ta'ata pāpa'i puta, tei ora na e tei pāpa'i i te "Les Révoltés de la Bounty".

I roto i te faufa'a tumu no 'Arue te vai ato'a ra te mau pāpa'i e te mau parau fa'ati'ahia mai te 'ā'ai o Hiro, 'āpitihia i te mau 'ōfa'i nana'ohia o te 'ōire.

Ua tâpura te Fa'aterera'a no te hīro'a tumu e te faufa'a tumu 18 mau vāhi e ti'ahia ra e te mau 'ōhipa tupuna, e 8 fa'ata'ahia ei tūha'a e mau ra i te mau parau tupuna : e rave rahi mau marae, ho'ē 'ōfa'i nana'ohia, te menema o nā mitionare matamua, te menema o te ari'i Pomare V, te Fare e te 'āua o James Norman Hall. Te fare 'ōire tahito, pi'ihia "La Saintonge", ei tâpa'o no te tau o te hau tāmaru, o tei tāpa'ohia ei Patura'a tupuna mai 4 no mē 2026.

I ni'a i te motu no Tetiaroa, natihia i te 'ōire, ho'ē hānere mau vāhi o tei tāpa'ohia, e rave rahi mau marae. Te tupu noa ra te mau mā'imira'a i teie mahana e te Pû Mā'mira'a o teie nei Ao i Porinetia nei (CIRAP) e te tā'atira'a "Tetiaroa Society" na roto i te mau tau mā'imira'a i ravehia mai te matahiti 2015 mai.

Te tūha'a 'ōhipa matamua roa a te Fa'aterera'a no te Hīro'a tumu e no te Faufa'a tumu i te matahiti 2027, o te tāta'ira'a ia e te ha'amaita'ira'a i te "Saintonge". Na te 'ōhipara'a 'āmui i rotopū i te 'ōire, te Hau farāni e te Hau Fenua e fa'aoti i te huru o te tāta'ira'a e te tahi tauturu a te arata'i 'ōhipa hōro'ahia i roto i te rima o te ho'ē ra'atira 'ōhipa 'aravihi i te pae no te mau patura'a tahito. E ha'amanahia te tāpura 'ōhipa e te Tōmite no te Faufa'a tupuna tumu (CPH).

Ua vauvau atu te fa'atere hau e ti'aāu nei i te rima 'ī i te huru o te rima 'ī tumu.

I te 'āva'e tetepa 2026, e fa'atupuhia te tahi rurura'a ha'amaramaramara'a  e te tahi piha 'ōhipa i roto i te 'ōire no 'Arue, fa'ata'ahia no te feiā rima 'ī tumu.Tei roto teie nei fārereira'a i te tahi arata'ira'a 'ā'ano atu arata'ihia i roto i te mau 'ōire no Tahiti e Mo'orea mai te 'āvae ātete e tar atu i te 'āva'eātopa 2026.

Te tumu o teie nei mau rurura'a o te fa'aarara'a ia i te feiā rima 'ī ni'a i te mau rāve'a tauturu e vai nei, te rāve'a no te tâpura arata'ira'a 2030 na reira ato'a i te mau tauiuira'a i ravehia i ni'a i te mau ture fenua i ni'a i te ti'ara'a o te feiā rima 'ī tumu e te mmau tauturu  i roto i teie tūha'a. E riro ato'a ai ei fa'aitoitora'a i te feiā rima 'ī i te tūha'a a te piha 'ōhipa e i te 'āpe(era'a ia rātou i roto i tā rātou mau fa'anahora'a.

Ua fa'atupu 'ēhia na te tahi rurura'a mai teie te huru i te matahiti 2024 ra. E 200 feiā rima 'ī tumu i fārereihia, i roto i nā 17 mau rurura'a i fa'atupuhia i roto i nā 15 mau 'ōire no Tahiti e o Mo'orea, e te tahi pae o rātou  o tei fāna'o e piti rurura'a ha'amaramaramara'a.

Ua vauvau atu te fa'atere hau vahine no te Tū'aro e no te Feiā 'Āpī i te huru no te mau 'ōhipa arata'ihia e te Pū no te feiā 'āpī e te tū'aro no Porinetia farāni nei (IJSPF) i te 'ōire no 'Arue.

Āita ho'e a'e tā te Pû o te feiā 'apī e te tū'aro e fare i patuhia i roto i te 'ōire no 'Arue. Teie rā, i roto i to na ti'ara'a no te 'ōhipara'a 'āmui i roto i te fa'atupura'a i te mau ta'urua rarahi i te pae no te tū'aro e no te feiā 'āpī, te turu nei te Pū i te pae o te faufa'a e rave rahi mau ta'urua e tupu nei i 'Arue, i ni'a i te tahua Boris Leontieff e i ni'a i te motu no 'Arue.

I te matahiti 2025 ra, e ono mau ta'urua rarahi o tei tauturuhia, no te tahi fāito e 6 800 000 F CFP :

• Harura'a 'aito no Otenia no te poti tā'ie "Optimist e ILCA 4" ('ie),
• Te Tū'aro tau-toru a te mau taiete 'ōhipa,
• Te "Oceania Open Tahiti" (tāputō tāponē),
• Te Ta'urua Niu Hiva (Pā'ira'a popo),
• Te 'āito Tahiti Nui "BMX",
• Harura'a 'Āito no Patitifā (tā'ie).

I teie matahiti  2026, e 5 ta'urua o te fāna'o i te tauturu i te fāito 6 600 000 F CFP. E toru o tei tupu :

• Te "Challenge" Porinetia (taorara'a popo i roto i te 'ete),
• Te tū'aro tau-toru a te mau taiete 'ōhipa,
• Te harura'a 'Āito no 'Ōteania "ILCA, windsurfer e 'Optimist" (poti t'ā'ie)

E piti teie e toe nei mai teie nei e tae atu i te hope'a matahiti : te 'Āito Tahiti Nui BMX i te 'āva'e ātopa-novema e te "Challenge ATN" (Taputō tāponē) i te 'āva'e tītema.

Ua vauvau atu te fa'atere hau vahine no te Tū'aro, no te Feiā 'Āpī i te pū'ohura'a no te mau 'ōhipa e no te mau 'ōpuara'a 2025-2026 a te Fa'aterera'a o te Feiā 'ĀpĪ e o te Tū'aro (DJS) i roto i te 'ōire no 'Arue.

Te 'āpe'e nei te Fa'aterera'a o te Feiā 'Āpī e o te Tū'aro, e o te ha'api'ira'a i te nūna'a. Te ti'aāu nei  i te mau tauturu moni i te mau tā'atira'a mā te mata ara i te pārurura'a o te feiā ha'uti e o te mau tamari'i.

I te matahiti 2025 ra, e toru tā'atira'a o tei fāri'i i te tauturu moni no te pae o te fa'a'ōhipara'a, no te tahi fāito ia 'āmuihia 1 750 000 F CFP, o tei hope i te fa'a'ōhipahia e ha'apāpūhia. Te tahi tauturu moni no te pae o te fa'ahotura'a i te fāito  e 250 000 F CFP o tei hōro'a ato'ahia i te tā'atira'a Nahiti no 'Arue. I te matahiti 2026, ho'ē noa tā'atira'a o tei fa'atae mai i ta na anira'a tauturu monino te pae o te fa'a'ōhipara'a (900 000 F CFP) tei roto ā ta na puta parau i te mau tītaura'a a te Hau.

17 mau tū'aro e vai nei i roto i te 'ōire, e 'āmui nei e 33 mau taiete tū'aro i tāpa'ohia e 1 849 mau mero, e tae noa atu e 20 mau pū 'ōhipa fa'a'eta'etara'a tino e tū'aro i 'itehia (poti tā'ie, hopuraa'a i raro i te moana, amora'a tāpau, te 'iri-tā'ie, te va'a...). Ua tāpa'o ato'ahia  18 mau mā'ona fāito teitei (16 mā'ona, e 2 ta'ata fa'aineine) e 10 tāreta ti'ara'a 'aravihi i teie matahiti 2026. E rave rahi ato'a mau fa'aineinera'a i fa'atupuhia i teie matahiti 2026, mai te fa'aineinera'a BPPES "multi-mentions" o tei 'āmui e 50 mau ti'a, na reira ato'a i te mau fa'aineinera'a no te ha'amāta'ita'ira'a na raro i te moana e te hopura'a 'opūpū i raro i te moana.

I te pae no te feiā 'āpī, e maha mau pū fa'afa'aeara'a tamari'i (CVL) i tâpa'ohia mai mai te matahiti 2023 e tae mai i te matahiti 2026, o tei fāri'i e 336 mau tamari'i i te ta'ato'ara'a. Te rahira'a no te mau tamari'i i fāri'ihia i roto i teie mau Pū tei ni'a ia i te fāito matahiti mai te 6 e tae atu i te 12 matahiti. Ua rave ato'ahia te tahi taime fa'aineinera'a i te mau rautī no te tītau i te parau tū'ite BAFA, e 20 rātou o tei fāna'o i te reira fa'aineinera'a, arata'ihia e te "Fédération des oeuvres laīques".

Ei fa'ahopera'a, e 384 mau tā'atira'a e vai nei i roto i te 'ōire, e 65 no te pae o te tū'aro, i roto anei  i te ta'ahira'a pere'o'o ta'ata'ahi, te tu'era'a popo i roto i te fare, te tirira'a popo, te pā'ira'a popo, te jujitsu, te va'a e te tata'ura'a tautaira'a na raro i te moana.

Ua vauvau atu te fa'atere hau vahine no te Tū'aro, no te Feiā 'Āpī i te huru no te fa'aineinera'a no te Heiva Nui Tū'aro no Patitifā 2027, i roto i te 'ōire no 'Arue.

O 'Arue te ho'ē o te mau 'ōire e fāri'i i te Heiva Nui Tū'aro. E toru mau vāhi e hina'arohia ; te "Yacht Club no 'Arue" no te tata'ura'a poti tā'ie, te fare tū'aro a te 'ōire no te taputō tāponē e te tahua no 'Arue no te mau fa'aineinera'a tu'era'a popo.

E ha'amaita'i roahia te "Yacht Club no 'Arue" (te fare fāri'ira'a, te haumitira'a, te mau vāhi fa'aineinera'a, te tu'ura'a poti) no te tahi tauturu moni hina'arohia e 79 851 046 F CFP tāpa'ohia i roto i te tāpura faufa'a fa'arava'i nūmera toru.

E fa'anahohia te fare tū'aro ia au i te mau tītaura'a a to teie nei ao no te fāri'i i te taputō tāponē, no te tahi fāito e 304 585 062 F CFP, amohia e 80 % e te Hau Fenua (243 668 050 F CFP)) e te toe'a amohia ia e te 'ōire.

Āita e 'ōhipa e tītauhia i ni'a i te tahua tu'era'a popo, āita ato'a ia e tūha'a moni o tā te Hau Fenua e tu'u i rerira.

Te 'āpe'e 'āmuihia nei teie nā tūha'a 'ōhipa to'o-toru e te Pū no te feiā 'āpī e no te tū'aro (IJSPF), te Tōmite fa'anaho i te mau Ha'utira'a (COJ) e te 'ōire. I muri mai i te matahiti 2027, o te mau taiete tū'aro o te fāna'o tāmau atu i teie mau patura'a e tae noa atu i te mau tamari'i haere ha'api'ira'a e te nūna'a ato'a.