Apooraa a te mau fa'aterehau hau o te fenua

'Āpo'ora'a a te mau Fa'atere Hau 30 no tetepa 2026

30 Tetepa 2026

Ua tuatāpapa e ua ha'amana te 'Āpo'ora'a a te mau fa'atere hau i te mau puta parau i muri nei.

Parau mana

Ua vauvau atu te Paretiteni no Porinetia farāni i te ho'ē 'ōpuara'a parau mana no te hina'aro o te Fa'aterera'a Hau o te Fenua i te tahi ha'apāpūra'a na te Repupirita farāni, i te tahi tāu'a-paraura'a no te fa'aāteara'a mai raro a'e mai te tāmarura'a a Farâni e te mau Pū 'Ohipa a te Fa'aterera'a Hau o te Fenua e i raro a'e i te arata'ira'a a te Hau 'Āmui.

Ua ravehia teie nei parau mana hou a reva atu ai te Peretiteni i “New York”, i reira o ia e ōrero atu ai i mua i te Tōmite Maha no te 'Āpo'ora'a a te Hau 'Āmui, i te 5 no ātopa 2026.

Te tītau nei o ia  i te Hau Farāni ia 'iriti i te mau tāu'a-paraura'a i ni'a i te parau no te fa'aāteara'a mai raro a'e mai i te tāmaru a te Hau Farāni. Te tūru'i nei teie nei arata'ira'a i ni'a i te tāpa'ora'ahia o Porinetia farāni mai te 17 no mē 2013 mai, i ni'a i te tāpura no te mau fenua o te 'ore e fa'atere ti'amā nei ia rātou iho i roto i te Hau 'Āmui.

E riro ai teie nei tāu'a-paraura'a i te fa'aau i te tahi tāpura 'ōhipa o te ha'apāpū i te fa'aarara'a parau e te ti'amāra'a no te fa'a'itera'a parau a te nūna'a porinetia. E te reira ato'a e hi'opo'a i te mau mea e au no te fa'atupura'a i te tahi tere no te Hau 'Āmui i Porinetia farāni nei mā te 'ore e ha'avā i te i te huru o te nūna'a porinetia e i to na ānanahi.

No te huru fa'anahora'a o tei tāpe'ahia mai, te vaiho nei te Fa'aterera'a Hau o te Fenua te ti'amāra'a i te mau pupu ia fa'aoti 'āmui i te mau arata'ira'a o teie nei tāu'a-paraura'a. 'Āita o'ia e ani nei te raura'a no te mau hi'ora'a poritita ia ha'apae i te mea o tā rātou ti'aturi nei.

Na roto i teie parau, te hina'aro nei te Peretiteni o Porinetia farāni, e ha'apāpū i te tahi arata'ira'a no te amo i mua i te aro o te Tōmite Maha i te mau tu'u-rima'a i ni'a i te 'ananahira'a no te orara'a o Porinetia farāni. Te ha'apāpū ato'a ra o ia e 'e'ita e ti'a ia 'ore ia ha'apa'o, ia arata'i pāpūhia rā mā te ti'aturi e te ha'apa'o, ia 'ore ia fa'ahapahia te te mau mea e matara mai.

Te fa'a'ite noa nei teie hina'aro i te ti'ara'a o te Fa'aterera'a Hau o te Fenua no Porinetia farāni nei. Ua fa'ataehia atu ia i te Peretiteni no te Hau Repupirita e e piahia i roto i te Ve'a a te Hau no Porinetia Farāni nei.

Fa'aarara'a parau

Ua vauvau atu te mono-peretiteni vahine, fa'atere hau no te Au-Taea'era'a, i te tahi fa'aarara'a parau no te Mahana O te mau Matahiapo 'ati a'e teie nei ao, o te fa'ahanahanahia na roto i nā farereira'a fa'atupuhia i te mahana maha 1 no  ātopa 2026 i Taravao, i ni'a i te tahua teaputa, e i te mahana mā'a 3 no ātopa 2026 i Fakarava.

Fa'atupuhia e te Fa'aterera'a no te Au-taea'era'a, no te 'Ūtuafare e no te 'Āifāitora'a (DSFE), Ua fa'ata'ahia teie mau fārereira'a ei taime araira'a, te ha'amaita'ira'a i te tino, te 'ōperera'a e te 'itera'a i te mau matahiapo. Ua tāpa'ohia te reira ei pū'oira'a no te mau fārereira'a i tupu i te matahiti 2025 ra i Paea, i Raiatea e i Taha'a.

Na roto i to rātou paāri e i to râtou orara'a, te riro nei te mau matahiapo ei faura'o o te ta'ita'i i te parau o te orara'a nei, i te 'aravihi e te mau faufa'a i rotopū i te mau u'i. Noreira, ia riro teie nā fārereira'a e piti ei taime e ha'amana'ohia ai rātou, mā te ha'afaufa'a i te mau āi-tauira'a e te natira'a tōtiare.

I te 1 no ātopa, i Taravao, na te tahi 'ōro'a 'iritira'a e 'ōmua i teie fārereira'a, haere mai ai te mau piha 'ōhipa no te araira'a fa'ata'ahia no te 'ea e te maita'ira'a o te tino. I muri a'e i te tahi tāmā'ara'a mā'a tahiti 'āpe'ehia e te 'upa'upa, e ha'apa'ohia ai te 'ōro'a no te mau “Trophées du Coeur”, o te fa'ahanahana i te mau Matahiapo o tei tauturu i te orara'a 'āmui, hou a vaiho atu ai i te tūha'a i te āreareara'a na roto i te 'upa'upa e te ori.

I te 3 no ātopa, i Fakarava, e maha tūha'a no te piha 'ōhipa o te 'iritihia i roto i te parau no te 'ea e te tōtiare, fārereira'a o te mau u'i, te maita'ira'a o te tino e te rima 'ī. E rave rahi mau tupura'a 'ōhipa e 'itehia i te roara'a o te mahana, mai te mau parau fa'aara, te tāmā'ara'a mā'a tahiti e te 'upa'upa, e pū'oi mai ai na roto i te tahi tāmā'ara'a 'āpitihia mai e te tahi mau ha'uti i te pō.

Ua vauvau atu te fa'atere hau no te Fa'arava'ira'a Faufa'a, no te Tāpura Faufa'a e no te Faufa'a e toru fa'aarara'a parau no te fāri'ira'a i te mau parau ha'apapa 'ōhipa a te feiā e parau fa'aau tā rātou e te Fa'aterera'a Hau o te Fenua no te matahiti 2025 no :

  • Te fa'anahonahora'a e te fa'a'ōhipara'a i nā tūha'a e ono no te ito no roto mai i te pape noo Tahiti, fa'ataehia mai e te tōtaiete Marama Nui i te 31 no mē 2026.
  • Te 'ōperera'a i te uira no Tahiti Apa-To'erau e nā motu e ono fa'ataehia mai e te tōiete EDT i te 2 no tiunu 2026, no te mau tūha'a no Tahiti Apa-To'erau, no Pōpora, e no Tupua'i.
  • Te uira no Tahiti, fa'ataehia mai e te tōtaiete “TEP” i te 5 no tiunu 2026.

E ti'a i te ta'ato'ara'a ia fāna'o i teie mau parau ha'apapa e ua tu'uhia i ni'a i te tahua natirara a te Fa'aterera'a no te Ito no Porinetia DPE). E ravehia te tahi hi'opo'ara'a i te pae no te nūmerara'a i raro a'e i te arata'ira'a a te “DPE”.

Ua vauvau atu te fa'atere hau vahine i te tahi fa'arara'a parau no te ātopa tārona 2026, ho'ē 'āva'e 'ōhipa no te fa'aara i te parau no te ma'i māriri āi-ta'ata i ni'a i te tītī e te fa'aitoitora'a i te mau vahine ia haere e hi'opo'a i tō rātou tītī.

Te vai noa nei te āriri āi-ta'ata i ni'a i te tītī ei ma'i tāmau i Porinetia farāni nei, ua hau i te 200 ma'i 'āpī e 'itehia nei i te matahiti ho'ē. Hau i te 'afara'a no te mau vahine e tano e fāna'o 'āita rā ho'i e haere nei e hi'opo'a i tō rātou tītī. Teie matahiti 2026, te ha'afaufa'ahia nei te hi'opo'ara'a noa atu āita e tāpa'o e fa'a'ite mai ra.

Mai te matahiti 2004 mai, te ha'apāpū nei te ho'ē ture Fenua i te amora'a 100 % no te hi'opo'ara'a i te tītī i te mau piti matahiti ato'a, no te mau vahine mai te 50 e tae atu i te 74ra'a o te matahiti. I te matahiti 2019 ra, ua fa'a'ā'anohia teie tūha'a i te patara'a hōho'a o te tītī. I te 'āva'e fepuare 2026, ua fa'atopahia mai i te 45 matahiti no te fāna'ora'a i te mau hi'opo'ara'a tāmoni 'ore, te rahira'a o te ma'i māriri 'āi-ta'ata te tupu nei ia hou te 50ra'a o te matahiti. Mai te 'āva'e fepuare e tae mai i te 'āva'e tiunu 2026, hau i te 400 mau vahine i roto i teie fāito matahiti o tei rave i tā rātou mau hi'opo'ara'a t¯tī.

Te ma'i māriri āi-ta'ata i ni'a i te tītī, o te 'itehia 'oi'oihia, e 90 % e ora te reira ma'i.

Te fa'atupu nei te Pū no te ma'i māriri 'āi-ta'ata no Porinetia farāni (ICPF), i te mahana maha 1 no ātopa i te Piha Mātutu-ti'a rau Mata U'i, i te ho'ē po'ipo'i 'āi-tauira'a o te ruru te mau ti'a no te Fa'aterera'a Hau o te Fenua, to te 'Apo'ora'a Rahi no Porinetia farāni, to te mau 'ōire e te mau rave 'ōhipa no te 'ea.

 E toru vāhi tau'a-paraura'a i fa'ata'ahia :

  • Te ti'ara'a o te mau 'ōire i roto i te fa'atianira'a i te hi'opo'ara'a, e te fa'a'itera'a i te fa'anahora'a Tarona Tere ;
  • Te hi'ora'a i te ma'i māriri 'āi-ta'ata i roto i te orara'a tōtaiete i Porinetia nei e to na huru i mua i te parau no te hi'opo'ara'a ;
  • Te mau rapaāura'a e te mau rāve'a tauturu i te feiā i ro'ohia i te ma'i māriri 'āi-ta'ata e tā rātou tūha'a i roto i te roara'a no te tau rapaāura'a o te feiā ma'i.

E fa'atupu ato'hia te tahi atu mau terera'a 'ōhipa i te roara'a no teie 'āva'e :

  • I te 6 e te 7 no ātopa, e piti ha'utira'a teata ta'ata ora a te “ICPF” no te feiā ma'i e tō rātou mau fēti'i ;
  • I te 16 no ātopa, te tītau nei te Mahana Tārona ia 'ahu mai te ta'ato'ara'a i te tārona ;
  • I te 22 no ātopa, o te tahi ia fa'a'ite'itera'a hōho'a na te tā'atira'a “Amazones” i te Fare Ma'i Rahi no Porinetia farāni (CHPF).

Tauturu moni

Ua vauvau atu te fa'atere hau no te Ha'api'ira'a, no te Ha'api'ira'a Teitei e no te Hīro'a Tumu i te ho'ē 'ōpuara'a parau mana o te ha'apāpū i te fa'ata'ara'a i te mau tauturu moni no te pae o te fa'a'ōhipara'a i te ho'ē 'āmui-tahira'a tū'aro e i te ho'ē fare ha'api'ira'a.

  • I te pae no te tū'aro i roto i te mau fare ha'api'ira'a, e amo teie tauturu moni i te parau pārurura'a o te feiā i tāpa'ohia i roto i te mau 'āmui-tahira'a mero,
  • I te pae no te ha'api'ira'a, e amo teie tauturu moni i te mau tūha'a fa'a'ōhipahia no te mā'a i roto i te mau fare ha'api'ira'a

Tauturu moni no te fa'a'ōhipara'a

Te Fāito

'Āmui-tahira'a no te tū'aro i roto i te fare ha'api'ira'a e no te tua-toru (CSSU), no te pārurura'a i te feiā i tāpa'ohia i roto i te mau 'āmui-tahira'a mero

7 855 650 F CFP

Tua-rua no Rangiroa, no te moni hau no te mā'a a te mau pīahi o te “CETAD”

3 586 725 F CFP

TOTAL

11 442 375 F CFP

 

Ua vauvau atu te fa'atere hau no te Tū'aro, no te Feiā 'āpī, no te Araira'a i te mau 'Ōhipa 'Ī'ino, i te ho'ē 'ōpuara'a parau mana o te ha'amana i te fa'ata'ara'a i te mau tauturu moni no te pae o te fa'a'ōhipara'a e te pae o te fa'ahotura'a i te mau fa'anahora'a tū'aro e rima 'ī.

  • I te pae no te tū'aro, e pa'epa'e teie mau tauturu moni i te mau terera'a 'ōhipa, i te pae o te fa'a'ōhipara'a a te mau tā'atira'a, te mau 'āmui-tahira'a, e e amo, i te pae no te fa'ahotura'a, i te ho'ora'a mai i te tauiha'a.
  • I te pae no te rima 'ī, e amo teie mau tauturu moni i te tere o te feiā rima 'ī i roto i te mau fa'a'ite'itera'a 'ōhipa

Tauturu moni no te fa'a'ōhipara'a – Tū'aro, terera'a 'ōhipa 'āmui

Te Fāito

Tā'atira'a Raiatea Va'a

400 000 F CFP

'Āmui-tahira'a Tirira'a popo no Tahiti

3 875 000 F CFP

'Āmui-tahira'a no Porinetia “Boxing Association Tahiti”

2 000 000 F CFP

Tā'atira'a Tamari'i Poroa

400 000 F CFP

Tā'atira'a tū'aro “Team Polynesyam

200 000 F CFP

Tâ'atira'a Tū'aro “Pīra'e Cyclisme”

500 000 F CFP

'ĀMUIHIA

7 375 000 F CFP

 

Tauturu moni no te fa'a'ōhipara'a – Tū'aro, 'ōpuara'a ta'a'ē

Te Fāito

Tōmite Heiva Nui no Porinetia farāni, no te fa'atupura'a i te ta'urua  “'Āito Tū'aro”

3 000 000 F CFP

'ĀMUIHIA

3 000 000 F CFP

 

Tauturu moni no te fa'a'ōhipara'a -Rima 'ī

Te Fāito

Marie-Christine REIA fa'aipoipohia TEFA'ATAU, no to na tere i roto i te Fa'a'ite'itera'a a te mau Vahine no Niu-Taratoni e i te Fa'a'ite'itera'a no “Paris”

656 000 F CFP

Brenda TIHONI, no to na tere i te “Seatrade Cruise Global” i “ Miami

382 000 F CFP

'ĀMUIHIA

1 038 000 F CFP

 

Tauturu moni no te Fa'ahotura'a -Tū'aro

Te Fāito

'Āmui-tahira'a tū'aro e 'Āmui-tahira'a Tū'aro Mā'ohi, no te ho'o mai e piti mātini roro-uira 'āfa'ifa'i e te ho'ē mātini nene'ira'a

380 000 F CFP

'Āmui-tahira'a tū'aro e 'Āmui-tahira'a Tū'aro Mā'ohi, no te ho'o mai i te ho'ē “nettoyeur haute pression”

270 000 F CFP

'ĀMUIHIA

650 000 F CFP